Πολιτική ορθότητα κι ελευθερία έκφρασης: ποια τα όρια;

Με την άνοδο του Τραμπ, αλλά και γενικότερα των ακροδεξιών/ ναζιστικών/ φασιστικών μορφωμάτων σε ολη την Ευρώπη, έχει ξεκινήσει μια συζήτηση για την αναγκαιότητα της πολιτικής ορθότητας στα πλαίσια του δημοσίου διαλόγου.

Πολλά είναι τα ερεθίσματα που με έκαναν να θέλω να κάνω μια τέτοια ανάρτηση: τα τρισάθλια άρθρα του Πιτσιρίκου και του Τάκη Θεοδωρόπουλου απο την Καθημερινή, τα απίστευτα ανέπαφα και σκληρά “φεμινιστικά- αντιρατσιστικά” άρθρα σε guardian, mic., buzzfeed κλπ, καθώς και η όλη φάση με τον PewDiePie, ο οποίος δέχεται τόσο υπερβολικό “κράξιμο” από τα μίντια, για ένα αστείο το οποίο ίσως ήταν κακόγουστο, δεν είχε όμως καμία πρόθεση να προσβάλει την εβραϊκή κοινότητα.

Θα τα πιάσω όμως ένα- ένα:

Το άρθρο του Θεοδωρόπουλου στην Καθημερινή, με τίτλο “η υποκρισία των προοδευτικών”, πραγματεύεται (ή τουλάχιστον έτσι φαίνεται αν ήταν σωστά συντεταγμένο και διατυπωμένο) πώς ο Τραμπ αποτελεί μια ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗ ενάντια στο καθεστώς της “υποκριτικής” και παράλογης κατά τον αρθρογράφο ύπαρξης προοδευτικών ηθικών αξιών, όπως οι ΛΟΑΤΚΙ+ διεκδικήσεις, ο φεμινισμός, ο βεγκανισμός κ.ο.κ.. Αρχικά, ο Τραμπ δεν κέρδισε τις εκλογές γιατί τα έβαλε με όλα αυτά τα κινήματα, αλλά γιατί τα έβαλε με αυτό που στα μάτια του κοινού του ήταν το “σύστημα”, δηλαδή την Κλίντον. Η καμπάνια του βασίστηκε κυρίως στην παράνομη μετανάστευση και στα μέιλ της Κλίντον. Επίσης, ο Τραμπ δεν φοβίζει γιατί απλά αυτά που λέει δεν αρέσουν στους προοδευτικούς(όπως υποστηρίζει ο Θεοδωρόπουλος), αλλά γιατί απο την ημέρα της εκλογής του, εχουν αυξηθεί τα εγκλήματα μίσους εναντίον οποιωνδήποτε ομάδων δεν είναι λευκ@, χριστιαν@ και στρέιτ. Και γιατί μόνο και μόνο η ρητορική του, δίνει πάτημα σε εξτρεμιστικές ομάδες να επιβάλλονται σε ο,τι δεν τους μοιάζει. Ο Τραμπ, η Λεπέν, ο Φαρατζ και ο Μιχαλολιακος, δεν φοβίζουν γιατί μιλάνε στη λογική του κόσμου, αλλά γιατί η καθόλα παράλογη σκέψη μιας ανώτερης φυλής, χώρας, φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού είναι πολύ πιο απλοϊκή και τροφοδοτεί το εγώ του ψηφοφόρου καλύτερα από αυτή της αποδοχής και της ύπαρξης ίσων ευκαιριών για όλους κι όλες ανεξάρτητα φυσικών χαρακτηριστικών και προσωπικών επιλογών και προτιμήσεων.

Πηγή: USA Daily

Από την άλλη, διαβάζω κάτι κείμενα- αντιδράσεις στην ποπ κουλτούρα ή reviews σε ταινίες σε “φιλελεύθερα” μίντια που απλά και μόνο για να έχουν περισσότερα κλικ και να περάσουν την πολιτική τους ατζέντα, θα απομονώσουν, για παράδειγμα, δυο σκηνές από μια ταινία, πετώντας εκτός το ολο μήνυμα της και θα την κάνουν να φανεί ο,τι πιο αηδιαστικά μισογυνιστικο και ρατσιστικό υπάρχει. Για παράδειγμα, η “φεμινιστική” κριτική του guardian στα “Νυκτοβια πλάσματα” του Τομ Φορντ. Η αρθρογράφος ισχυριζόταν πως η ταινία είναι ενα σκουπίδι γιατι οικειοποιούσε την βία κατά των γυναικών, γιατί υπάρχουν πολλες βίαιες σκηνές στο φιλμ, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον ρόλο της Amy Adams που είναι η πρωταγωνίστρια κι αποτελεί μια φιγούρα πέρα για πέρα ρεαλιστικά πλασμένη. Δεν ειναι η κλασική ηρωίδα πετυχημένη κοινωνικά, ευτυχισμένη και πλούσια. Είναι στην κορυφή, δυστυχισμένη κι άυπνη. Οι επιθέσεις και κριτικές τέτοιου επιπεδου, κατά την άποψη μου καθαρά, γίνονται, όχι για να “προστατεύσουν και να υπερασπιστούν” δημόσια τα δικαιώματα των ευάλωτων κοινωνικά ομάδων, αλλά για να διχάσουν και να αποπροσανατολίσουν. Άλλο πράγμα να απαιτούμε την αποδοχή και το να εμπεριέχονται σε κάθε φάση της κοινωνικής, πολιτικής κι επαγγελματικής ζωής, τα άτομα όπως γεννήθηκαν και όπως γουστάρουν να είναι, και άλλο πράγμα να γίνεται viral για το αν ήταν σωστό ο Μαρκ Τζέικομπς να βάλει στα λευκά μοντέλα του περούκα με τζιβες. Και για να προλάβω το “αλλά…” στο αντεπιχείρημα για τον Τζεικομπς και τις μετέπειτα δηλώσεις του, όπως “δεν βλέπω χρώμα”, ναι, έπρεπε να συμπεριλάβει περισσότερα μη- λευκά μοντέλα και σε αυτό πρέπει να εστιάζεται ένα άρθρο εναντίον του. Ναι, κάθε άτομο πρέπει να μπορεί να εκφράζεται οπως θέλει, με τα φυσικά του μαλλιά ή όχι χωρίς να κρίνεται και να περιορίζεται σε κάθε φάση της ζωής το (επαγγελματικά, κοινωνικά, οικονομικά) κι εκεί πρέπει να εστιάζεται η όποια εκστρατεία, όχι στην αστυνόμευση των σωμάτων των άλλων. Και ναι, πρέπει να δίνεται credit έμπνευσης για κάθε είδους μορφή έκφρασης (διότι δεν υπάρχει πρωτοτυπία), αλλά τα κινήματα μας πρέπει να εστιάζονται εκεί, όχι στην κατακραυγή κάθε λευκού που κάνει τζιβες, για παράδειγμα. Διαφορετικά, χάνεται η ουσία, καταντά ένα ατέλειωτο παραλήρημα που δεν εστιάζει το πρόβλημα ευθέως αλλά πλευρικά και δεν πείθει ακόμα και τις παθουσες κοινωνικές ομάδες να γίνουν συνοδοιπόροι στην όποια διεκδίκηση.

Τέλος, θα ηθελα να αναφερθώ στο αστείο που εκανε ο PewDiePie σε ένα βίντεο του, κάτι που του στοίχισε τη συνεργασία του με το στούντιο που δούλευε και τη μη συνέχιση της σειράς του “scare PewDiePie” από το YouTube. Για οσους/ες δεν ξέρετε σε τι αναφέρομαι, θα βάλω τον σύνδεσμο  του βίντεο στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Το γεγονός ότι οι WSJ, Independent, buzzfeed τον διακήρυξαν ως αντί-σημίτη και νέο ναζί, για μια (ίσως κακόγουστη) πλακα που είχε σκοπό να δείξει τι διατίθενται να κάνουν οι άνθρωποι για 5 δολάρια στο ίντερνετ, είναι ανησυχητικό. Μιλάμε για τον top youtuber με πάνω απο 53 εκατομμύρια συνδρομητές, ο οποίος σε αντίθεση με άλλους μεγάλους της κατηγορίας του, όπως η Lilly Singh και η Lisa Koshy, δεν έχει πάρει ποτέ πολιτική θέση, δεν βγάζει βίντεο με τον Ομπάμα και τον Μπιλ Γκέιτς και αυτό είναι που τον κάνει αγαπητό. Το ότι χρησιμοποιεί τη δύναμη που έχει στην πλατφόρμα για να είναι διασκεδαστικός και να μιλάει για τις αδυναμίες της και τον τρόπο που του συμπεριφέρονται τα άλλα μίντια. Και αυτό εξοργίζει τους κολοσσούς αυτούς που δεν μπορούν να περάσουν την ατζέντα τους μέσω του καναλιού του. Χρησιμοποίησαν ένα ευαίσθητο θέμα, όπως αυτό του αντισημιτισμού για να καταστρέψουν την φήμη ενός ανθρώπου. Μιλάμε για τις ίδιες εκδοτικές/τηλεοπτικές εταιρίες που δίνουν καθημερινά πάτημα και χώρο σε άτομα όπως ο Milo Yiannopoulos και άλλες νέο ναζιστικές περσόνες, που πλέον έχουμε βαφτίσει “ακροδεξιούς”, να ασκούν ρητορική μίσους, στο όνομα της “ελευθερίας της έκφρασης”.

Συνεπώς, η αίσθηση που δημιουργείται ειναι πως κάτι αντικειμενικά σωστό, και με αυτό εννοώ να φέρει δικαιοσύνη σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, όπως η πολιτική ορθότητα στα πλαίσια της δημόσιας ζωής, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο φανατισμού, αποπροσανατολισμού και προώθησης συμφερόντων είτε με την άρνηση της, είτε με την εμμονή σε αυτή και την αστυνόμευση ατόμων και ιδεών. Και αυτή η κακή χρήση ή απάρνηση της είναι που δημιουργεί τα προβλήματα, όχι σε αυτούς που τροφοδοτούν τις όποιες συμπεριφορές, αλλά σε αυτούς που τρέφονται από αυτές.

***PewDiePie video apology: https://youtu.be/lwk1DogcPmU

Γιατί αφήνω το Facebook

Είμαι χρήστης του Facebook από το 2008/2009 και ομολογώ ότι εδώ κι έναν χρόνο περίπου νιώθω την ανάγκη να το κλείσω. 

Μετά τις βιωματικές εμπειρίες σε καταυλισμούς Ρομά και προσφύγων, το γυναικείο και ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα, γνωρίζοντας τόσους υπέροχους και δυνατούς ανθρώπους που πάλεψαν και παλεύουν καθημερινά για τα δικαιώματα τους και τη θέση τους στην κοινωνία, άλλαξε ο τρόπος που αντιλαμβάνομαι τον κόσμο. Σταμάτησε να είναι ο κόσμος του “εγώ και οι άλλοι” κι έγινε ο κόσμος της ιδιαιτερότητας, βλέποντας τον κάθε άνθρωπο σαν ξεχωριστή περίπτωση, εξετάζοντας τον χαρακτήρα του και θαυμάζοντας τη διαφορετικότητα του.

Ο Κειλας Σετγιαρδι είχε πει πως ο θυμός ήταν η κινητήρια δύναμη για να προσπαθήσει να αλλάξει πράγματα που θεωρούσε προβληματικά και λαθος, κι αυτό ήταν και είναι για εμένα το κίνητρο για να συνεχίσω να υπερασπίζομαι και να δείχνω την αλληλεγγύη μου σε όλες τις κοινωνικές ομάδες που τα δικαιώματα τους βρίσκονται σε κίνδυνο. Παρόλ αυτά, αυτό που διακατέχει τα κοινωνικά δίκτυα (ή μάλλον τους χρήστες τους) είναι μία μιζέρια και μία κακοήθεια τα οποία με κάνουν να θέλω να τα παρατήσω όλα και να αποδεχτώ οτι ο κόσμος θα είναι για πάντα άδικος και δεν υπάρχει τίποτα που μπορώ να κάνω για να τον αλλάξω, καθώς τα ίδια τα μέλη της κοινωνίας δεν θέλουν να αλλάξει (βολεύονται, φοβούνται κοκ). Μερικά παραδείγματα θα τα παραθεσω από κάτω:

Τέτοιου είδους αρνητική ενέργεια και σχόλια δεν χρειάζομαι στη ζωή μου. Μπορεί κάποιοι να πουν, “Γάμα τους, ειναι τρολ, ρατσιστές,καφροι”, το Facebook όμως τους δίνει χώρο, τέτοιον που προφανώς δεν δίνει σε σελίδες όπως το Ναι, είσαι μισογυνης, άλλων κινημάτων όπως το Black Lives Matter, μέχρι και ελευθερία εκφρασης σε ομόφυλα ζευγάρια(πχ σε μια φώτο που ο Αύγουστος Κορτώ φιλούσε τον σύζυγο του).

Αντίθετα, αστεία που σχετίζονται με την παιδεραστία, την αντικειμενοποίηση των σωμάτων, το normalization (ακόμα και κωμικά) ιστορικών μορφών που για την χώρα τους αλλα και για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες σπέρνουν φόβο και θυμίζουν άδικες μέρες και καταστάσεις, το Facebook μοιάζει να έχει χώρο και δεν βρίσκει την όποια αναφορά για βίαιο περιεχόμενο έγκυρη.

Πριν από δύο χρόνια αποφάσισα να μην ζω εις βάρος και για χαρη κανενός. Όσο, όμως, υπάρχουν ανισότητες, ζω εις βάρος κάποιων ομαδων και για χάρη άλλων. Δεν είναι ανάγκη, παρόλ αυτά, να τρομοκρατουμαι διαρκώς γι αυτό. Προτιμώ να αφοσιωθώ στο πώς θα το αλλάξω.

Ας πάρουμε κατοικίδιο(;)

Το καλοκαίρι που πέρασε είχα την τεράστια χαρά να μείνω στο ίδιο σπίτι με τον ανιψιό μου στο εξοχικό μας για περίπου μια βδομαδα. Αυτό με έβαλε σε πολλές σκέψεις γενικότερα για το πώς είναι σωστό να μεγαλώνεις παιδιά, πόσο μεγάλη ευθύνη είναι και όλα αυτά. 

Καθώς λοιπόν τα σκεφτόμουν όλα αυτά και ο Μάξιμος ανέπτυξε μια αγάπη για τον γάτο που έχει εγκατασταθεί στην αυλή μας (όπως όλοι μας άλλωστε), αναρωτήθηκα αν είναι σωστό να μεγαλώνεις τα παιδιά μαζί με κατοικίδια και αν θα πρέπει να το κάνει ο καθένας.

Κατέληξα πως εξαρτάται στο κατοικίδιο που εχεις και θες να παρεις. Φυσικά οποιο και να ειναι το κατοικίδιο, από τα ψάρια, τα πτηνά και τα ερπετά μέχρι τις γάτες και τους σκύλους, σε μαθαίνει να εισαι πιο υπευθυν@, να νοιάζεσαι για κάποιο άλλο ον πέρα από εσένα, να μάθεις τι εστί συμβίωση με ένα πλασμα με το οποίο έχετε διαφορετικές ανάγκες και αυτό μαθαίνει αντίστοιχα κι ένα παιδί.

Πώς μαθαίνεις όμως στο παιδί σου (και στον εαυτό σου) το πραγματικό νόημα του σεβασμού και της αγάπης; με έναν πολύ απλό τρόπο: του δείχνεις πώς πρέπει να σέβεται το φυσικό περιβάλλον και τις ανάγκες του κάθε ζώου. Για παράδειγμα, δεν το βρίσκω σωστό να υιοθετούνται ερπετά, αμφίβια, έντομα, πτηνά και ψάρια. Και το λέω σαν ατομο που είχε και παπαγάλους και χρυσόψαρο. Βλέποντας πόσο υπέφεραν τα παπαγαλάκια μου, τα οποία κατέληξαν να τρωει το ένα το άλλο στην κυριολεξία, ξέροντας οτι δεν έμαθαν ποτέ να πετούν γιατί από τη γέννηση τους ήταν σε κλουβί (τα υιοθετησα όταν ηταν ούτε 2 μηνών) και περιμένοντας πώς και πώς να βγουν στο μπαλκόνι και να αρχισουν να κελαηδούν (ή τέλος πάντων αυτο τον ηχο που κάνουν τα παπαγαλάκια), ποιος ξέρει τι να πουν, κατάλαβα ότι τα πουλιά δεν πρέπει να βρίσκονται σε κλουβιά, σε σπίτια, σε κλειστούς χώρους γενικότερα. Δεν είναι ο χώρος τους εκεί. Οταν λοιπόν το παιδάκι μαθαίνει θεωρητικά ότι τα πουλιά πετούν αλλά στο σπίτι έχει ένα πουλί που δεν πετάει, αυτομάτως απορροφά ότι τα ζωα μπορεί να ζουν όπου θέλουν, αλλά ο άνθρωπος μπορεί να το αλλάξει αυτό, είτε με την ψευδαίσθηση οτι σώζει κάτι ή γιατί απλά είναι “όμορφο, δεν μαδαει και δεν γδερνει τα έπιπλα”. Το ίδιο ισχύει και για τις άλλες κατηγορίες βέβαια. Ειδικά για τα ερπετά, τα ψάρια και τα αμφίβια που αποξενωνονται πλήρως από το φυσικό τους περιβάλλον, τους κοραλλιογενείς υφάλους, τα τροπικά δάση και τις ερήμους. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν (και οι μεγάλοι να δέχονται) ότι όλα τα πλάσματα είναι ίσα και οτι έχουν ανάγκες οπως ακριβώς κι εμείς. Ταινίες όπως το ” ψάχνοντας τον Νεμο” μπορούν να βοηθήσουν, αρκεί έπειτα @ γονιός να δώσει έμφαση στην ιστορία και το μήνυμα της και όχι σε ατάκες ή στους ήρωες.
Όσον αφορά τα τετράποδα, που περιπλανιουνται στους δρόμους ή βρίσκονται σε καταφύγιο, είναι πολύ καλό να υιοθετούνται είτε απλά παρέχοντας φαϊ και νερό στο ζωάκι που ψάχνεται στη γειτονιά ή έχοντας το στο σπίτι και συμβιωνοντας μαζί του. Και πάλι όμως, πρεπει να υπάρχει κατανόηση και σεβασμός οσον αφορα τις ανάγκες του κατοικίδιου και οχι απλά να αποτελεί ενα ζωντανό αξεσουάρ. Δηλαδή, πράξεις όπως το να του βαφεις τα νύχια και το τρίχωμα ή να το κακοποιεις ή να αφήνεις το παιδί σου να κάνει κάτι από όλα αυτά, είναι στοιχεία της εξουσίας που νομίζεις πώς έχεις πάνω του και που μαθαίνεις στο παιδί σου πως έχει.

Το σημαντικό είναι να μάθει το παιδί ουσιαστικά να νοιάζεται, να σέβεται και να αγαπάει τα ζώα γύρω του. Αν αγαπά τα ψάρια και τα πτηνά, είναι καιρός να μην πετάει σκουπίδια, να ξεκινήσει η οικογένεια να πηγαίνει σε εθελοντικές ομάδες καθαριότητας, να μάθει γιατί δεν πρέπει να αγοράζει σφουγγάρια και κοσμήματα από κοράλλια, γιατί δεν πρέπει να φωταγωγουμε παραλίες τα βραδιά. Να μάθει το παιδί και να πειστεί το σχολείο ότι οι ζωολογικοι κήποι και τα ενυδρεία είναι φυλακές και όχι μέρη αναψυχής για σχολική εκδρομή γιατί τα ζώα δεν βρίσκονται στο φυσικό τους περιβάλλον. 

Αυτά ειναι που θα κάνουν ενα παιδί πραγματικά υπεύθυνο, γιατί θέλοντας να προστατέψει τα ζώα, θα θελήσει να προστατεύσει και το σπίτι τους και τότε είναι που φαίνεται η ουσιαστική αλλαγή στον κόσμο.